Heimwee naar het Paradijs

Eind negentiende eeuw was Nederland in fors tempo veranderd in een geïndustrialiseerde natie. Het recht om te stemmen bleef echter voorbehouden aan mannen van stand die belasting konden betalen. Een grote groep hunkerde naar verandering, de arbeidersklasse liep daarbij voorop. Socialistische leiders wierpen zich op als spreekbuis en betraden het politieke toneel om het lot van arbeiders te verbeteren. Het liberale establishment was hun voornaamste vijand. Dat gold ook voor de antirevolutionairen. Hun Anti-Revolutionaire Partij (ARP), orthodox-protestants van aard, was in 1879 opgericht als eerste moderne massapartij van Nederland en deelde het verzet tegen de toenmalige politieke elite. Hoewel de ideeën van de socialisten en antirevolutionairen sterk uiteenliepen – en botsten – voerden ze onder hun charismatische leiders, Abraham Kuyper, Ferdinand Domela Nieuwenhuis en later Pieter Jelles Troelstra, een gedeelde strijd voor politieke vernieuwing. In Heimwee naar het Paradijs onderzoekt Van der Stoep de antirevolutionaire ideeënvorming over het socialisme, de relaties tussen de bewegingen en de beeldvorming.